Tom Passon 127

Het vaststellen van prijzen van antieke munten is altijd een moeilijke bezigheid. De bestaande catalogi en handboeken zoals de uit acht delen bestaande "Description historique des monnaies frappées sous I'Empire romain communément appelées médailles impériales" van Cohen, de achtdelige serie "Coins of the Roman Empire in the British Museum" of "Roman Coins and their Values" van David R. Sear geven geen of verouderde prijsindicaties.

Wie toch een goede prijsindicatie wil hebben zal deze elders moeten halen. Een goede hulp hierbij is Roman Coin Price Yearbook 1996/97 samengesteld door Morten Eske Mortensen. Op 518 pagina's geeft hij informatie over prijzen van munten vervaardigd in de periode tussen 31 v.Chr tot 138 n.Chr.

Deze prijzen zijn de opbrengsten gerealiseerd tijdens 251 openbare veilingen die in 1995 en 1996 werden gehouden en ontleend aan 372 veilingcatalogi.

Bij de samenstelling van de gegevens is uitgegaan van de RIC (The Roman Imperial Coinage, volume I-X, Londen 1923-1994). Hierin zijn de munten wetenschappelijk gerangschikt per keizer en op chronologische volgorde en naar muntplaats gesorteerd.

In het Yearbook zijn alleen munten opgenomen die door de veilinghouder van een RIC-nummer zijn voorzien of munten met een verwijzing naar Cohen/BMC/Seaby die zich gemakkelijk naar een RIC-nummer laten omzetten. Munten die niet in de RIC voorkomen zijn bij de samenstelling buiten beschouwing gebleven.

De beschrijvingen en de omschriften zijn zoals die in de RIC worden vermeld. Er is geen poging gedaan deze op fouten te corrigeren. In 1984 verscheen een herziene druk van deel 1, in het jaarboek is gebruik gemaakt van de oorspronkelijke uitgave uit 1923. Bovenstaande inleiding is van belang bij het gebruik van het boek. Het is raadzaam u ook de overige informatie bij de inleiding eigen te maken. Zo komt U te weten wat het opgeld is dat moest worden betaald en hoeveel belasting bij de aankoop moest worden afgedragen.

Andere zaken voorafgaande aan de muntinformatie zijn zaken als; een overzicht van de kwaliteiten, een verklaring van de afkortingen van de veilingen, een omrekentabel van de verschillende valuta en een overzicht van de keizers en personen van wie munten zijn opgenomen.

Per munt zijn de volgende zaken te vinden: periode van regering, naam van de keizer of persoon, volledige naam en een korte levensbeschrijving, jaar van uitgifte, RIC-nummer, denominatie, muntplaats, omschriften op voor- en keerzijde, beschrijving van de beeldenaar, veilingnummer en data, kavelnummer en een indicatie of de munt is afgebeeld, aanvullende informatie over cataloginummers, opmerkingen van de veilinghouder over zeldzaamheid en eventuele mankementen, kwaliteit, taxatie en opbrengst.

Alle prijzen zijn omgerekend naar amerikaanse dollars. Hierdoor is een prijsvergelijk mogelijk tussen de opbrengsten die dezelfde munt bij verschillende veilinghuizen behaalde. Hierbij moet niet uit het oog worden verloren dat elke opbrengst een momentopname is. De factoren waarom sommige opbrengsten sterk afwijken zijn niet in de tekst verwerkt.

De 10.000 munten die in dit Yearbook zijn samengebracht geven een goede indruk wat er van twee eeuwen romeinse muntslag over is gebleven en tegen welke prijzen deze voor de liefhebber beschikbaar zijn. Later dit jaar verschijnt deel II waarin de munten uit de periode 138-253 n.Chr. zijn opgenomen.

(Muntkoerir nr. 8, Apeldoorn August 1998, p. 39)

Paul Beliën 128

In het Roman Coin Price Yearbook 1996/7 zijn bedragen te vinden die Romeinse munten op verschillende internationale veilingen hebben opgebracht. Het gaat in totaal om 10.000 munten uit de periode 31 v. Chr.-138 n. Chr. Deze munten komen van 251 veilingen die in de jaren 1995 en 1996 zijn gehouden. In de loop van 1998 zal deel II van de serie verschijnen. Hierin zullen munten worden opgenomen uit de periode 138-253 n. Chr. Dit boek is van belang voor diegenen die inzicht willen krijgen in de marktwaarde van Romeinse munten.

Er moet echter rekening mee worden gehouden dat de gerealiseerde prijzen op veilingen van een heleboel factoren afhankelijk zijn en slechts een indicatie voor de waarde van bepaalde munten kunnen geven. Het boek begint met een beschrijving van de indeling en opbouw van de catalogus. Hierna volgen nog een aantal praktische gegevens zoals de afkortingen voor de kwaliteitsaanduidingen die in diverse landen gebruikt worden, een opsomming van alle in het boek, genoemde veilingen en een lijst met wisselkoersen. Deze laatste is toegevoegd omdat alle veilingopbrengsten zijn omgerekend in Amerikaanse dollars. Als laatste is een overzicht toegevoegd van alle keizers uit de periode 31 v. Chr.-138 n. Chr. Hierna volgt de catalogus met een beschrijving van de munten, de veilingen waarin ze voorkwamen en de gerealiseerde bedragen. De beschrijvingen van de munten zijn uitvoerig. Voorstellingen op voor- en keerzijde en op- en omschriften worden vermeld. Ook wordt verwezen naar diverse catalogi en zijn gewicht en kwaliteit geregistreerd. Het is jammer dat de opmaak van de catalogus niet echt overzichtelijk is. Dit vergemakkelijkt het opzoeken van een bepaald munttype niet.

Concluderend kan gezegd worden dat dit een nuttig boek is voor iedereen die een idee wil krijgen van de marktwaarde van bepaalde Romeinse munten. Hierbij moet worden aangetekend dat alleen munten uit de geraadpleegde veilingcatalogi in dit boek zijn terug te vinden. Met de 10.000 exemplaren die in dit werk beschreven zijn kan men echter een heel eind komen.

(De Beeldenaar nr. 4, Leiden July/August 1998, p. 193)

Harald Nilsson 129

Till de vanligaste frågor man får som anställd på ett museum hör vad ett föremål är värt. Standardsvaret – åtminstone från oss som arbetar på Kungl. Myntkabinettet - är ju att vi inte får svara på frågor om mynts och medaljers äkthet eller värde. Här följer vi en yrkesetisk konvention och undviker på så sätt alla frågor, där vi kan ställas till ansvar för hur marknaden sedan behagar värdera föremålen.

Många resonemang kan föras och har förts kring förutsättningarna för prissättning av de numismatiska objekten. Kvalitet, sällsynthet, historiskt och konstnärligt värde brukar anföras som grund för högre eller lägre pris och det säger sig självt att detta är en angelägenhet främst för handlare och samlare. Men även ett museum, som skall köpa in föremål, måste ha ett visst begrepp om ett rimligt pris för föremålen. Det vanliga sättet att gå tillväga är att konsultera auktionskataloger och listorna över uppnådda priser. Men detta är en omfattande och tidsödande arbetsmetod och förutsätter ett speciellt intresse för pris och kvalitetssättning, vilket inte alltid är det som ligger i förgrunden i det dagliga arbetet på ett museum. Där är det oftare frågan om att föremålet eller typen saknas och bör köpas in för att komplettera samlingarna.

För den som är intresserad av antika romerska mynt finns numera ett hjälpmedel i form av Roman Coin Price Yearbook 1996/97. Boken förtecknar uppnådda priser - omräknade i dollar - för romerska mynt från 31 f.Kr. - 138 e.Kr., dvs mynt från Augustus tom Hadrianus. Prisuppgifterna kommer från 10.000 tillslag från 251 auktioner hållna under 1995 och 1996 av framstående auktionshus. På detta sätt får man ganska snabbt fram åtminstone en rimlig uppfattning om vad någon har velat betala för ett visst mynt under de angivna två åren.

För att finna priset på ett visst mynt letar man först efter den kejserliga person vars porträtt finns på myntets åtsida. (Det kan ju vara så att porträttet tillhör en kejsarinna eller annan person i kejsarens familj.) Därefter är sökordningen metall (guld, silver, koppar), sedan begynnelsebokstaven i legenden på frånsidan. Utgivaren har därmed anslutit sig till den ordning, som gäller i det gamla verket Cohen, Description historique des monnaies frappées sous 1'Empire Romain. Detta gör det relativt lätt för en samlare att hitta. Däremot förtecknas mynten helt utan hänsyn till utgivningsår.

Det är viktigt att nämna, att katalogen inte är komplett, inte kan bli det och inte är avsedd att vara det. Den förtecknar bara de mynt, som faktiskt varit uppe till försäljning under 1995 och 1996. Vidare får man inte glömma att denna förteckning - av tekniska skäl - exakt återger den information som givits i auktionskatalogerna. Försök att rätta olika slag av fel har visserligen gjorts här och var men detta har bara kunnat ske undantagsvis.

Förordet har tryckts på engelska, tyska, franska, italienska, spanska och danska - möjligheter till språkövning i numismatisk terminologi finns ! En sida upptar en tabell med kvalitetsbeteckningar från tolv olika lander. Viktiga data om de romerska kejsarna och deras familjemedlemmar meddelas. Hela boken bygger på klok användning av datatekniken. För varje auktionstilfälle har angivits hur mycket 100 USD motsvarar i tolv olika valutor. Layouten är standardiserad och enhetlig - ibland kan det dock vara litet svårt att hitta fram bland alla siffror och kolumner. Till en kommande upplaga borde det tex vara möjligt att något tydligare markera kejsarnamnet, eftersom det är grunden för uppställningen.

(Svensk Numismatisk Tidsskrift nr. 2, Stockholm March 1998, p. 43)